Muzyka romantyzmu

Romantyzm w muzyce trwa mniej więcej od 1820 do 1900 r. Po klasycyzmie, w którym liczyły się równowaga i jasna forma, kompozytorzy zaczęli stawiać na pierwszym miejscu uczucie, wyobraźnię i własną, niepowtarzalną wypowiedź. Muzyka miała wyrażać to, czego nie da się powiedzieć słowami: tęsknotę, niepokój, zachwyt nad naturą, marzenia o wolności.

Romantycy chętnie sięgali po literaturę, baśnie, legendy i dawne dzieje. Kompozytor stawał się artystą niezależnym, a wybitny wykonawca, wirtuoz, gwiazdą podziwianą przez tłumy. Muzyki słuchano w salonach, w nowych salach koncertowych i operach, uczono jej w konserwatoriach. W krajach, które walczyły o niepodległość lub tożsamość, w tym w Polsce pod zaborami, muzyka stała się też sprawą narodową.

Romantyzm to piąta z wielkich epok historii muzyki. Poprzedza go klasycyzm, a jego późną fazę zamyka przełom XIX i XX w. Granice są płynne: Beethoven i Schubert łączą obie epoki, a pod koniec stulecia romantyczny styl przechodzi w neoromantyzm i impresjonizm.

1. Średniowiecze — do ok. 1430
2. Renesans — ok. 1430–1600
3. Barok — ok. 1600–1750
4. Klasycyzm — ok. 1750–1820
5. Romantyzm — ok. 1820–1900
6. Przełom XIX i XX w. — impresjonizm, neoromantyzm

Różowe daty dotyczą Europy, niebieskie Polski.

Romantycy nie odrzucili zasad klasycyzmu, ale rozciągnęli je do granic. Formy stały się swobodniejsze, harmonia barwniejsza, a dynamika, tempo i brzmienie służyły przede wszystkim wyrazowi.

2.1Melodyka

Melodia jest szeroka, śpiewna i pełna uczucia. Kompozytorzy chętnie naśladowali na fortepianie śpiew operowy: długie, ozdobne frazy prawej ręki brzmią jak aria. Taką śpiewną, rozlewną melodię nazywa się kantyleną.

2.2Harmonika

Harmonia staje się bogatsza i bardziej niespokojna. Pojawia się dużo chromatyki, czyli półtonów spoza tonacji, dysonansów, które długo czekają na rozwiązanie, i odważnych modulacji do odległych tonacji. Barwa akordu jest dla romantyka równie ważna jak jego funkcja.

2.3Rytmika i agogika

Romantycy chętnie korzystali z rytmów tanecznych, zwłaszcza narodowych: poloneza, mazurka, walca. Agogika jest swobodna: tempo faluje razem z wyrazem muzyki. Szczególnym rodzajem tej swobody jest rubato (wł. „skradziony” czas): melodia chwilami przyspiesza lub zwalnia, a potem nadrabia. Słynęło z niego granie Chopina.

2.4Dynamika, artykulacja i kolorystyka

Skala dynamiki jest ogromna, od ledwie słyszalnego ppp do potężnego fff, z długimi crescendami i nagłymi kontrastami. Kompozytorzy coraz dokładniej opisują sposób wykonania, także słowami: dolce (słodko), con fuoco (z ogniem), espressivo (z wyrazem). Bardzo ważna jest kolorystyka: rozbudowana orkiestra i nowoczesny fortepian dają nowe barwy brzmienia.

2.5Faktura

Przeważa homofonia, ale z bogatym akompaniamentem: szerokimi figuracjami, arpeggiami, pasażami przez całą klawiaturę. W gęstych fragmentach orkiestrowych wiele głosów splata się ze sobą, a polifonia wraca w fugach i kanonach.

2.6Wirtuozeria i style narodowe

Wirtuozi, tacy jak skrzypek Niccolò Paganini czy pianista Ferenc Liszt, pisali utwory, które pokazywały granice możliwości instrumentu. Jednocześnie kompozytorzy z wielu krajów sięgali po rodzimą muzykę ludową i dzieje narodu. Tak powstały szkoły narodowe: polska (Chopin, Moniuszko), czeska (Smetana, Dvořák), norweska (Grieg), rosyjska (Czajkowski i inni).

Jak rozpoznać utwór z epoki romantyzmu

1. Silny wyraz uczuć. Muzyka opowiada, maluje nastrój, zaskakuje kontrastami.
2. Śpiewna, szeroka melodia z bogatym, często rozłożonym akompaniamentem.
3. Barwna harmonia. Dużo chromatyki, dysonansów i nieoczekiwanych modulacji.
4. Swobodne tempo. Rubato, przyspieszenia i zwolnienia zależne od wyrazu.
5. Skrajna dynamika i bogata barwa. Od ppp do fff, wielka orkiestra, efektowny fortepian.
6. Typowe gatunki. Miniatura fortepianowa, pieśń, poemat symfoniczny, opera romantyczna, często z tytułem lub programem.

Romantyzm lubił dwie skrajności: bardzo małe utwory, w których zamyka się jeden nastrój, i bardzo wielkie, które łączą muzykę z literaturą, teatrem i obrazem.

3.1Miniatura fortepianowa

Miniatura to krótki utwór fortepianowy o jednym wyraźnym charakterze. Często ma budowę trzyczęściową ABA: pierwsza część, kontrastujący środek i powrót początku. Do najważniejszych należą:

• nokturn — spokojny, marzycielski „utwór nocny” ze śpiewną melodią (Chopin, Szymanowska); posłuchaj
• etiuda — utwór ćwiczący trudność techniczną, u Chopina i Liszta pełnoprawne dzieło koncertowe; posłuchaj
• preludium — krótki utwór o jednym nastroju; Chopin napisał cykl 24 preludiów op. 28 we wszystkich tonacjach; posłuchaj
• ballada i scherzo — większe, dramatyczne utwory jednoczęściowe;
• mazurek, polonez, walc — stylizowane tańce;
• pieśń bez słów (Mendelssohn), impromptu (Schubert, Chopin), utwory o tytułach obrazowych (Schumann).

3.2Pieśń

Pieśń (niem. Lied) na głos z fortepianem to jeden z najważniejszych gatunków romantyzmu. Fortepian nie jest tu tylko akompaniamentem: maluje nastrój wiersza i sytuację. Franz Schubert napisał ponad 600 pieśni. W Królu Olch (1815) jeden śpiewak wciela się w narratora, ojca, przestraszone dziecko i kuszącego Króla Olch, a fortepian naśladuje galop konia. posłuchaj Kilka pieśni połączonych wspólną opowieścią tworzy cykl pieśni.

Pieśń może być zwrotkowa (każda zwrotka na tę samą melodię, forma AA…) albo przekomponowana (muzyka zmienia się razem z tekstem, jak w Królu Olch). Stanisław Moniuszko wydał 12 zeszytów Śpiewników domowych, z ok. 300 pieśniami do domowego śpiewania. Wiele z nich, np. Prząśniczka, ma budowę zwrotkową. posłuchaj

3.3Muzyka programowa: symfonia programowa i poemat symfoniczny

Muzyka programowa łączy się z treścią pozamuzyczną: opowieścią, wierszem, obrazem, krajobrazem. Hector Berlioz w Symfonii fantastycznej (1830) opowiedział historię zakochanego artysty. Ukochaną przedstawia powracający w każdej części temat, nazwany przez Berlioza idée fixe (natrętna myśl). posłuchaj

Ferenc Liszt stworzył poemat symfoniczny: jednoczęściowy utwór orkiestrowy inspirowany literaturą, obrazem lub ideą, np. Preludia. posłuchaj Ten gatunek przejęli kompozytorzy narodowi: Smetana w cyklu Moja ojczyzna (z Wełtawą), a w Polsce Zygmunt Noskowski (Step) i Mieczysław Karłowicz.

Obok muzyki programowej istniała nadal muzyka absolutna, bez treści pozamuzycznej. Jej mistrzem był Johannes Brahms, autor czterech symfonii.

3.4Symfonia, koncert, muzyka kameralna

Symfonia rozrasta się: jest dłuższa, ma większą obsadę, a jej części łączy często wspólny motyw. Koncert staje się popisem wirtuoza. Najsłynniejsze to koncerty fortepianowe Chopina, Schumanna i Griega oraz skrzypcowe Mendelssohna i Wieniawskiego. W muzyce kameralnej powstają kwartety, tria i kwintety.

3.5Opera i balet

W operze włoskiej króluje piękny śpiew. Giuseppe Verdi połączył go z wielkim dramatem (Rigoletto, Traviata, Aida). Richard Wagner stworzył dramat muzyczny: ciągłą muzykę bez podziału na zamknięte arie, sam pisał teksty i marzył o połączeniu wszystkich sztuk (dzieło totalne). Postaci, przedmioty i idee mają u niego własne krótkie tematy, zwane motywami przewodnimi (leitmotiv). W wielu krajach powstały opery narodowe o rodzimych dziejach i obyczajach, w Polsce Halka i Straszny dwór Moniuszki.

Balet zyskał wielką muzykę symfoniczną dzięki Piotrowi Czajkowskiemu: Jezioro łabędzie, Śpiąca królewna, Dziadek do orzechów.

3.6Formy z podstawy programowej w romantyzmie

Forma trzyczęściowa ABA

Najczęstsza w miniaturach: nokturnach, mazurkach, walcach.

Forma dwuczęściowa i zwrotkowa

W pieśniach, np. w Śpiewnikach domowych Moniuszki.

Rondo

Chopin, Rondo à la Krakowiak op. 14 na fortepian i orkiestrę (1828), z rytmem krakowiaka w refrenie. posłuchaj

Wariacje

Paganini, Kaprys nr 24: temat i wariacje na skrzypce solo. Na ten temat pisali później wariacje Liszt, Brahms i inni.

Forma sonatowa

W pierwszych częściach symfonii, koncertów i sonat, np. sonat fortepianowych Chopina i symfonii Brahmsa.

Kanon

Rzadszy niż w dawnych epokach. Schumann napisał na przykład cykl Studiów w formie kanonów op. 56.

Muzyka romantyzmu była przeważnie świecka, ale powstawały też wielkie dzieła sakralne na solistów, chór i orkiestrę, m.in. msze żałobne Berlioza i Verdiego.

4.1Franz Schubert (1797–1828)

Wiedeńczyk, który przeżył zaledwie 31 lat. Pozostawił ponad 600 pieśni, w tym cykle Piękna młynarka i Podróż zimowa, a także symfonie (m.in. „Niedokończoną” h-moll), muzykę kameralną (kwintet „Pstrąg”) i utwory fortepianowe. Jego utwory często wykonywano na domowych spotkaniach przyjaciół, nazywanych schubertiadami.

4.2Hector Berlioz (1803–1869)

Francuz, mistrz orkiestry i wielkich obsad. Jego Symfonia fantastyczna to wzór symfonii programowej, a traktat o instrumentacji uczył kompozytorów, jak łączyć barwy instrumentów. Inspiracją symfonii była miłość do irlandzkiej aktorki Harriet Smithson, która później została jego żoną.

4.3Felix Mendelssohn (1809–1847) i Robert Schumann (1810–1856)

Mendelssohn łączył romantyczny wyraz z klasyczną przejrzystością. Napisał Koncert skrzypcowy e-moll, uwerturę i muzykę do Snu nocy letniej oraz Pieśni bez słów. W 1829 r. przywrócił do życia Pasję według św. Mateusza Bacha.

Schumann był kompozytorem i krytykiem muzycznym. Pisał cykle miniatur o obrazowych tytułach (Karnawał, Sceny dziecięce z Marzeniem), pieśni i Koncert fortepianowy a-moll. posłuchaj W swoim piśmie entuzjastycznie powitał młodego Chopina, a później Brahmsa. Jego żona Clara była jedną z najwybitniejszych pianistek epoki.

4.4Ferenc (Franz) Liszt (1811–1886)

Węgier, najsłynniejszy pianista swoich czasów. Jego występy, na których grał sam cały program, przyczyniły się do narodzin recitalu fortepianowego. Napisał Rapsodie węgierskie, etiudy transcendentalne, Sonatę h-moll i transkrypcje cudzych utworów. W Weimarze stworzył poemat symfoniczny i został mecenasem młodych twórców, m.in. Wagnera.

4.5Richard Wagner (1813–1883)

Niemiecki twórca dramatu muzycznego. Pisał teksty swoich oper, a cykl czterech dramatów Pierścień Nibelunga wystawił w zbudowanym według własnych pomysłów teatrze w Bayreuth (1876). Inne dzieła to m.in. Lohengrin, Tristan i Izolda, Parsifal. Jego harmonia, pełna chromatyki, wpłynęła na całą muzykę przełomu wieków. posłuchaj

4.6Giuseppe Verdi (1813–1901)

Najwybitniejszy kompozytor opery włoskiej XIX w. Napisał m.in. Nabucco, Rigoletto, Traviatę, Aidę, Otella i Requiem. Jego opery łączą piękno śpiewu z prawdą ludzkich uczuć. posłuchaj W latach walki o zjednoczenie Włoch napis „Viva VERDI” odczytywano jako „Viva Vittorio Emanuele Re d'Italia” (Niech żyje Wiktor Emanuel, król Włoch).

4.7Johannes Brahms (1833–1897)

Niemiec, który większość życia spędził w Wiedniu. Kontynuował tradycję Beethovena: pisał symfonie, koncerty, muzykę kameralną i pieśni, a nie muzykę programową. Popularność zdobyły jego Tańce węgierskie i Kołysanka.

4.8Piotr Czajkowski (1840–1893)

Rosjanin, autor sześciu symfonii (ostatnia to „Patetyczna”), koncertów, oper (Eugeniusz Oniegin) i trzech wielkich baletów. W 1891 r. usłyszał w Paryżu nowy instrument, celestę, i wykorzystał jej dzwoneczkowe brzmienie w Dziadku do orzechów. posłuchaj

4.9Edvard Grieg (1843–1907)

Norweg, przedstawiciel szkoły narodowej. Czerpał z norweskiej muzyki ludowej. Najbardziej znane są jego muzyka do dramatu Ibsena Peer Gynt (z „W grocie Króla Gór”), Koncert fortepianowy a-moll i Utwory liryczne na fortepian. posłuchaj

4.10Inni kompozytorzy

Bedřich Smetana (1824–1884) i Antonín Dvořák (1841–1904)

Twórcy czeskiej szkoły narodowej. Smetana napisał cykl poematów symfonicznych Moja ojczyzna z Wełtawą, Dvořák m.in. IX Symfonię „Z Nowego Świata”, powstałą w Ameryce. posłuchaj Smetany posłuchaj Dvořáka

Carl Maria von Weber (1786–1826)

Autor Wolnego strzelca, opery uważanej za początek niemieckiej opery romantycznej.

Polska przez cały XIX w. była pod zaborami. Po upadku powstań wielu artystów żyło na emigracji, a muzyka, obok literatury, przechowywała pamięć o ojczyźnie. Polonez, mazurek, opera o polskiej przeszłości czy pieśń śpiewana w domu miały dla słuchaczy znaczenie patriotyczne. W Warszawie działały Teatr Wielki i Instytut Muzyczny, w którym uczył się m.in. Paderewski.

5.1Fryderyk Chopin (1810–1849)

Urodził się w Żelazowej Woli 1 marca (lub 22 lutego) 1810 r. Uczył się w Warszawie, a kompozycję studiował u Józefa Elsnera. 2 listopada 1830 r. wyjechał do Wiednia, a od 1831 r. mieszkał w Paryżu, gdzie był cenionym pianistą salonowym i nauczycielem. Przyjaźnił się z Lisztem, Delacroix i Mickiewiczem. Przez kilka lat był związany z pisarką George Sand. Zmarł w Paryżu 17 października 1849 r. i został pochowany na cmentarzu Père-Lachaise.

Niemal cała jego twórczość jest przeznaczona na fortepian. Napisał m.in. 57 mazurków, polonezy (np. As-dur op. 53), nokturny, dwa cykle etiud (op. 10 i op. 25, z „Rewolucyjną”), 24 preludia op. 28, cztery ballady, cztery scherza, sonaty, walce i dwa koncerty fortepianowe. Jego muzyka łączy śpiewną melodię, śmiałą harmonię i nowatorską technikę fortepianową z rytmami polskich tańców. Mazurki Chopina czerpią z cech mazura, kujawiaka i oberka. posłuchaj

5.2Stanisław Moniuszko (1819–1872)

Urodził się w Ubielu koło Mińska, przez wiele lat był organistą i nauczycielem w Wilnie, a od 1858 r. działał w Warszawie. Nazywany twórcą polskiej opery narodowej. Halka (wersja koncertowa w Wilnie 1848, czteroaktowa w Warszawie 1858) opowiada o krzywdzie góralskiej dziewczyny, Straszny dwór (1865) o szlacheckich obyczajach. posłuchaj W obu operach brzmią polskie tańce, m.in. słynne mazury. posłuchaj Pisał też kantaty i ok. 300 pieśni zebranych w Śpiewnikach domowych. Miał dziesięcioro dzieci.

5.3Henryk Wieniawski (1835–1880)

Urodzony w Lublinie skrzypek-wirtuoz. W 1846 r. zdobył pierwszą nagrodę konserwatorium w Paryżu jako najmłodszy laureat w klasie skrzypiec. Koncertował w całej Europie i w Ameryce. Jego utwory, zwłaszcza dwa koncerty, polonezy, Legenda i Scherzo-tarantella, należą do żelaznego repertuaru skrzypków. posłuchaj

5.4Oskar Kolberg (1814–1890)

Etnograf, folklorysta i kompozytor. Przez całe życie zbierał polskie pieśni, melodie i opisy obrzędów. Jego wielkie dzieło nosi tytuł Lud w jego zwyczajach, obrzędach, zabawach, pieśniach, muzyce i tańcach. To bezcenne źródło wiedzy o muzyce ludowej poszczególnych regionów Polski i o roli muzyki w zwyczajach i obrzędach.

5.5Inni kompozytorzy polscy

Władysław Żeleński (1837–1921)

Kompozytor i pedagog w Krakowie, autor oper (Konrad Wallenrod, Janek), pieśni i muzyki symfonicznej.

Zygmunt Noskowski (1846–1909)

Kompozytor, dyrygent i pedagog w Warszawie, autor poematu symfonicznego Step (1896). Uczył wielu kompozytorów następnego pokolenia.

Ignacy Jan Paderewski (1860–1941)

Światowej sławy pianista, kompozytor (Menuet G-dur, opera Manru) i mąż stanu.

Mieczysław Karłowicz (1876–1909)

Twórca sześciu poematów symfonicznych (m.in. Powracające fale, Odwieczne pieśni). Zginął w lawinie w Tatrach. Jego muzyka należy już do neoromantyzmu.

5.6Polskie tańce narodowe w muzyce romantyzmu

Romantycy przenieśli polskie tańce ludowe i dworskie do muzyki artystycznej. Zachowywali ich metrum, rytm i charakter, ale pisali je do słuchania: na fortepian, skrzypce, orkiestrę, do opery.

6.1Fortepian — instrument romantyzmu

W XIX w. fortepian stał się głośniejszy i mocniejszy, bo grano na nim w coraz większych salach i z wielkimi orkiestrami. Sébastien Érard opatentował w 1821 r. mechanizm podwójnej repetycji, który pozwala szybko powtarzać ten sam dźwięk. Na nim opiera się mechanizm dzisiejszego fortepianu. Drewnianą ramę zastąpiła żeliwna, zdolna wytrzymać silny naciąg strun. W latach 50. XIX w. firma Steinway w Nowym Jorku połączyła ramę żeliwną z krzyżowym układem strun. Fortepian był też instrumentem domowym: przy nim śpiewano pieśni i grano miniatury w salonach.

6.2Wirtuozi

Niccolò Paganini zdumiewał publiczność techniką gry na skrzypcach: szybkimi pasażami, flażoletami, grą na jednej strunie. Jego 24 kaprysy na skrzypce solo to szczyt ówczesnej wirtuozerii. posłuchaj Zainspirował pianistów, przede wszystkim Liszta, by podobne możliwości odkryć w fortepianie. Wirtuozami byli też Chopin, Clara Schumann, Wieniawski i Paderewski.

6.3Orkiestra romantyczna

Orkiestra romantyczna jest znacznie większa niż klasyczna. Do smyczków, drewna, blachy i kotłów doszły nowe instrumenty i barwy:

• więcej instrumentów dętych blaszanych: puzony, tuba, większa liczba rogów;
• nowe drewniane: flet piccolo, rożek angielski, klarnet basowy, kontrafagot;
• harfa i rozbudowana perkusja: talerze, trójkąt, wielki bęben, dzwonki;
• celesta, instrument klawiszowy o dzwoneczkowym brzmieniu, użyty przez Czajkowskiego;
• tuba wagnerowska, zamówiona przez Wagnera do Pierścienia Nibelunga.

Tak duży zespół potrzebował dyrygenta, który nie gra, lecz prowadzi całość. W XIX w. dyrygent stał się osobnym zawodem.

6.4Zespoły i głosy

• muzyka kameralna: duety, tria fortepianowe, kwartety i kwintety, np. kwintet fortepianowy „Pstrąg” Schuberta z kontrabasem;
• chóry, także amatorskie towarzystwa śpiewacze, bardzo popularne w XIX w.;
• głosy operowe: sopran, mezzosopran, alt, tenor, baryton, bas. W wielkich operach Verdiego i Wagnera potrzebne są głosy o dużej sile i wytrzymałości.

Utwory, które warto znać ze słuchu. Odtwarzacz YouTube wczytuje się dopiero po kliknięciu, więc sama strona nie łączy się z YouTube. Na wydruku zamiast odtwarzacza jest kod QR.

Romantyzm

Epoka w muzyce ok. 1820–1900, w której najważniejsze są uczucie, wyobraźnia i indywidualizm twórcy.

Miniatura fortepianowa

Krótki utwór na fortepian o jednym wyraźnym nastroju, np. nokturn, preludium, mazurek.

Nokturn

Marzycielski „utwór nocny” ze śpiewną melodią, zwykle w formie ABA.

Etiuda

Utwór ćwiczący określoną trudność techniczną. U Chopina i Liszta także dzieło koncertowe.

Preludium

Krótki utwór o jednym charakterze. Chopin napisał 24 preludia op. 28 we wszystkich tonacjach.

Ballada

W muzyce fortepianowej: większy, dramatyczny utwór jednoczęściowy, jakby opowieść bez słów.

Pieśń Lied

Utwór na głos z fortepianem do tekstu poetyckiego. Fortepian współtworzy nastrój.

Cykl pieśni

Zbiór pieśni połączonych wspólną opowieścią lub tematem.

Pieśń zwrotkowa

Pieśń, w której każda zwrotka tekstu ma tę samą melodię.

Pieśń przekomponowana

Pieśń, w której muzyka zmienia się razem z tekstem, np. Król Olch Schuberta.

Muzyka programowa

Muzyka związana z treścią pozamuzyczną: opowieścią, wierszem, obrazem.

Muzyka absolutna

Muzyka bez treści pozamuzycznej, np. symfonie Brahmsa.

Symfonia programowa

Symfonia opowiadająca historię, np. Symfonia fantastyczna Berlioza.

Idée fixe

U Berlioza powracający temat przedstawiający ukochaną bohatera.

Poemat symfoniczny

Jednoczęściowy utwór orkiestrowy z programem. Gatunek stworzony przez Liszta.

Dramat muzyczny

Opera Wagnera: ciągła muzyka bez zamkniętych arii, z motywami przewodnimi.

Leitmotiv motyw przewodni

Krótki temat przypisany postaci, przedmiotowi lub idei w operze.

Dzieło totalne

Wagnerowska idea połączenia muzyki, słowa, gry aktorskiej i scenografii w jedną całość.

Opera narodowa

Opera o dziejach i obyczajach własnego narodu, np. Halka i Straszny dwór Moniuszki.

Szkoły narodowe

Kierunek w muzyce XIX w. czerpiący z rodzimego folkloru i historii (Polska, Czechy, Norwegia, Rosja).

Wirtuoz

Wykonawca o niezwykłej technice gry, np. Paganini, Liszt, Wieniawski.

Recital

Koncert jednego wykonawcy, często bez udziału innych muzyków.

Rubato

Swobodne przyspieszanie i zwalnianie tempa w obrębie frazy, dla wyrazu.

Kantylena

Śpiewna, szeroka, płynna melodia.

Chromatyka

Używanie półtonów spoza tonacji. Nadaje harmonii barwę i napięcie.

Agogika

Zmiany tempa w trakcie wykonania.

Kolorystyka

Barwa brzmienia, wynikająca z doboru instrumentów i sposobu gry.

Schubertiada

Domowe spotkanie przyjaciół Schuberta, na którym wykonywano jego utwory.

Celesta

Instrument klawiszowy z metalowymi płytkami o dzwoneczkowym brzmieniu.

Polonez

Polski taniec narodowy w metrum 3/4, w umiarkowanym tempie, kroczący.

Mazurek

Stylizowany taniec w metrum 3/4, wywodzący się z mazura, kujawiaka i oberka.

Kujawiak

Polski taniec narodowy w metrum 3/4, wolny i śpiewny.

Oberek

Polski taniec narodowy, szybki i wirowy.

Krakowiak

Polski taniec narodowy w metrum 2/4, żywy, z synkopami.

Kliknij odpowiedź, którą uważasz za prawidłową. Pod pytaniem pojawi się wyjaśnienie. Wynik zobaczysz na końcu.

Zacznij od nowa